دوشنبه ۳۰ مهر ,۱۳۹۷
۰۹:۰۸

مشهـدمیزبان گردشگران خارجی با سرمایه گذاری های نیمه تمام و ظرفیت های خالی

[۲۴ اسفند, ۱۳۹۵]

مشهـدمیزبان گردشگران خارجی با سرمایه گذاری های نیمه تمام و ظرفیت های خالی

حسین کوه زاد

سال‌هاست که مسئولان کشور با به رخ کشیدن آمار اعزام مسافران ایرانی به مقاصد گردشگری جهان از فعالان بخش خصوصی انتظار دارند که در مقابل برای افزایش ورود گردشگران خارجی به کشور تلاش کنند. دست‌اندرکاران گردشگری کشور نیز دولت را به تکمیل زیرساخت‌ها، حذف مقررات دست‌وپا گیر، پرداخت تسهیلات خاص و مناسبات بین المللی دور از تنش فرا می خوانند. فراموش نکرده‌ایم که درگذشته‌ای نه‌چندان دور تعداد مسافران مسلمان از کشورهای ثروتمند حوزه خلیج‌فارس به‌اندازه‌ای بود که شهر مشهد، شاهد سرمایه‌گذاری‌های وسیعی در حوزه هتل‌ها ی ‌ چهار و پنج ستاره و همچنین فعالیت آژانس‌های مختلف و رشد سریع خدمات گردشگری گردید، اما بروز اتفاق ناگوار حمله به سفارت و کنسولگری عربستان به‌وسیله عده‌ای خودسر که بهانه‌ای به دست دولت‌های این حوزه داد که بازی باخته در سطح بین المللی را به ورقی برد تبدیل کرده و مانعی برای اعزام مسافران و زائران به کشور و به‌ویژه مشهد ایجاد کنند، چهره شهر را از این نظر دگرگون کرد. نتیجه کار، معطل شدن ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری شده و محو بسیاری از فرصت‌های شغلی بود بااین‌حال دست‌اندرکاران بخش خصوصی فعالیت خود را تنها به این بخش معطوف نکرده بلکه تلاش نمودند همراه باسیاست‌های مدبرانه دولت جدید، بازارهای تازه‌ای را برای جذب مسافران بویژه از کشور عراق ، عمان ، عمان و سایر کشور ها بگشایند. اما پر واضح است که برای پذیرش نقشی فعال در منطقه باید هم دولت و هم بخش خصوصی خود را مهیای اقدامات بزرگ نمایند. برای اطلاع از وضعیت ورود گردشگران خارجی و مشکلات فرا روی آن در آستانه سال نو با تعدادی ازکارشناسان حوزه گردشگری گفت‌وگوی داشتیم که باهم می‌خوانیم:

ایران، اقتصادی ترین و ارزان ترین مقصد گردشگری جهان
احمد اصغری قاجاری، رئیس کمیته گردشگری اتاق ایران : در سال گذشته بیش از ۵ میلیون گردشگر وارد ایران شد و بر اساس آمار سازمان جهانی گردشگری، از ورود این تعداد گردشگر خارجی بیش از ۸ میلیارد دلار ارزآوری نصیب ایران شده است، این درحالی‌که پیش‌ازاین ۶ میلیارد دلار درآمد ارزی ایران از گردشگری بوده که افزایش ۲ میلیارد دلاری درآمد گردشگری ایران از صنعت توریسم ظرف یک سال، نشان از توسعه مناسب زیرساخت‌های این صنعت در ایران دارد.
ایران بر اساس اسناد یونسکو ازنظر وجود آثار تاریخی و فرهنگی در میان ۱۰ کشور نخست جهان و ازنظر جاذبه‌های اکو توریستی و تنوع اقلیمی جزو ۵ کشور برتر دنیاست و کارشناسان اقتصادی معتقدند گردشگری صنعت مناسبی برای جایگزینی نفت برای اقتصاد ایران است؛ به همین دلیل ایران در این راه آماده هرگونه همکاری با کشورهای جهان به‌ویژه کشورهای منطقه و سازمان‌های منطقه‌ای ازجمله کشورهای عضو اکوست.
گزارش مجمع جهانی اقتصاد با عنوان «شاخص رقابت‌پذیری گردشگری و سفر» در سال ۲۰۱۵ بامطالعه ۱۴۱ کشور جهان، درنهایت ایران را به‌عنوان یکی از اقتصادی‌ترین و ارزان‌ترین مقصد گردشگری جهان شناخته است. در سال‌های اخیر حدود ۵ میلیون نفر گردشگر خارجی از ایران بازدید کردند که حدود ۴۵ درصد آن‌ها از کشورهای منطقه اکو بوده‌اند.
لزوم تبلیغات برون مرزی
محمد قانعی، رئیس اتحادیه هتلداران خراسان رضوی خراسان رضوى: خراسان رضوی در حال حاضر داراى ٢٠۶ هتل فعال با ظرفیت ۵٠٠٠٠ تخت است که در شرایط پیک و ایام خاص تا ٧۵٠٠٠ تخت قابل‌افزایش می باشد. ١٢ واحد از این هتل‌ها با ظرفیت ٧۵٠ تخت در شهرستان‌های استان با توجه به نیازها ادارى، تجارى، درمانى و آموزشی تأسیس‌شده‌اند و تقریباً پراکندگى مناسبى دارند. اما براى جذب بیشتر گردشگران خارجى و پر کردن ظرفیت هتل ها، تبلیغات برون‌مرزی و ارتباط کامل‌تر با سازمان جهانی جهانگردى، استفاده از شبکه‌های ماهواره‌ای بین‌المللی براى معرفى جاذبه‌های تاریخى آثار باستانى، ظرفیت‌های طبیعى و اکوتوریسم، تنوع غنى فرهنگى و توانمندی‌های منحصربه‌فرد پزشکى درمانى و همچنین فعال‌سازی بخش ویژه گردشگرى در سفارتخانه‌ها و برقراری خطوط هوایى بیشتر ورد نیاز است.

طرح مبدا از مبدا راهگشایی برخی از مشکلات گردشگری
فرهاد دوایی مدیر عامل شرکت خدمات مسافرتی دنیاسیر: به مجلس و کمیسیون اصل ۹۰ پیشنهادهای انجمن صنفی را برای تسهیلات خاص به مسافران مشهد ارائه دادیم. برای کسانی که می‌خواهند به مشهد مشرف شوند طرحی را آماده کردیم با عنوان مبدأ به مبدأ. این طرح در داخل خود همه‌چیز دارد از پرواز، سفر دریایی، راه‌آهن و همه‌چیز در این بسته تعریف‌شده است که ما بتوانیم گردشگرهای زیارتی را از تمام نقاط جهان به مشهد مقدس بیاوریم. با توجه به این‌که بیش از ۱۰ تا از ایرلاین های خارجی به مشهد پرواز دارند با آن‌ها صحبت کرده‌ایم که قیمت‌های خیلی خوبی را در اختیار ما قرار دهند.
ما همین‌طور در این طرح بسته فرهنگی تعریف کرده‌ایم که غیرازاینکه کلیه اطلاعات که از جاذبه گردشگری استان خراسان و مشهد به آن‌ها داده می‌شود از آن‌ها به‌صورت رایگان در غذاخوری حضرت هم پذیرایی کنیم. بسیاری از مسافران اکنون برای بوم گردی به مشهد می‌آیند. مثلاً میل رادکان ‌که افتتاح گردید استقبال خیلی خوبی از آن شد و برنامه‌ها نیز بسیار هم قوی بود. باید صدور ویزا را در اختیار ما بگذارند که ما گردشگر را از کشور خودش به ایران بیاوریم و بعد او را به کشور خودش برگردانیم، صدور ویزا یک پروسه تقریباً یک‌ماهه دارد، حتی ما کد وزارت امور خارجه را هم داریم ولی وقتی این‌ها وارد سیستم می‌شود تا تأیید شود چند ارگان باید آن را تأیید کنند که این خیلی زمان‌بر است درصورتی‌که باید به‌صورت الکترونیکی و سریع انجام بگیرد.
مشکل دیگر این است که در فرودگاه نیز افزون بر ۱۰ ساعت گردشگر معطل و اذیت می‌شود. در مورد بعضی از کشورها نیز توافق‌هایی شده اما عملی نشده مثلاً برای روسیه که می‌گویند که لغو روادید شده ولی هنوز اجرایی نشده است.

تعریف مسیرهای گردشگری برای جذب گردشگر خارجی
حمیدرضا میلانی نژاد، رئیس انجمن صنفی راهنمایان گردشگری خراسان : در درجه اول باید پتانسیل‌های خوبی که در آژانس‌های مسافرتی برتر مشهد وجود دارد را اجرای کنیم تا استان خراسان و شهر مشهد در سطح ۵ شهر اول توریستی ایران مثل تهران ، اصفهان ، شیراز ، یزد و کاشان قرار بگیرد و کارگزار آژانس‌های دیگر شهرها برای تورگردانی توریست‌های خارجی نباشیم. ولی به دلیل بعد مذهبی شهر مشهد بیشتر توریست‌های خارجی عرب‌زبان برای زیارت حرم مطهر امام رضا (ع) به مشهد وارد می‌شوند که بیشتر در چند منطقه مشخص شهر نظیر حرم مطهر، مسجد گوهرشاد، موزه‌های آستان قدس رضوی، امامزاده یاسر و ناصر، خواجه ربیع و امامزاده یحیی رفت وآمد می کنند. ولی برای توریست‌های خارجی که عاشق تاریخ ایران‌زمین می‌باشند می‌توانیم جاذبه‌های جاده ابریشم را که در خاک خراسان وجود دارد را پررنگ‌تر کنیم و چند مسیر گردشگری برای توریست‌های خارجی تعیین کنیم مثل برج رادکان‌که ساخته خواجه‌نصیرالدین طوسی می‌باشد و یک برج نجومی دقیق می‌باشد که همین‌الان در سال ۲۰۱۷ منجمان می‌توانند اعتدال بهاری و اعتدال پاییزی و بسیاری دیگر از محاسبات پیچیده نجومی را در این برج محاسبه کنند. مسیر گناباد برای دیدن قنات قصبه گناباد که اولین اثر ثبت‌شده خراسان در یونسکو می‌باشد با قدمت ۲۵۰۰ سال بسیار مهیج است. همچنین یکی از مساجد دو ایوانه خراسان مسجد جامع گناباد می‌باشد که از دوره سلجوقیان به یادگار مانده است. مسیر تربت‌حیدریه کوشک سلامی و خواف و آس بادهای نشتیفان و… نمونه‌های کوچکی از جاذبه‌های استان خراسان می‌باشند که چون برای توریست‌های خارجی این مسیرها تعریف‌نشده برای دیدن آن‌ها به استان ما سفر نمی‌کنند.
لزوم ایجاد نهضت ملی گردشگری در کشور
مهدی جهانگیری نایب‌رئیس اتاق بازرگانی تهران: برای عبور از فضای کنونی اقتصاد راهی جز اتخاذ الگوی مناسب به همراه استراتژی مدون در صنعت گردشگری نداریم، امروز بعد از تغییر گفتمان دولتمردان در فضای سیاسی جهان تعاملات ایران و جهان تغییر اساسی یافته که شاهد این تغییر صنعت گردشگری است. با تلاشی که دولت در فضای سیاسی بین‌الملل انجام داد، صنعت گردشگری به‌عنوان یک صنعت لطیف و متأثر از نوسانات سیاسی، در مسیر رشد و توسعه قرارگرفته است.
باید اعتقاد داشته باشیم صنعت گردشگری فقط به دست بخش خصوصی می‌تواند به تکامل و پویایی برسد. اکنون و بعد از گذشت ۳۷ سال از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی هنوز ۸۵ درصد از اقتصاد ما دست دولت است و این وضعیت باعث شده تا با فراز و نشیب‌هایی که در قیمت نفت در بازارهای جهانی وجود دارد همواره اقتصاد ما دچار لطمه و زیان شود.
در حال حاضر راهی جز این نداریم که بپذیریم که لیدر اقتصاد کشور بخش خصوصی است. حمایت از بخش خصوصی بیشتر از آن‌که در عمل به منصه ظهور برسد بیشتر در قالب کلام و وعده بوده است. امروز صنعت گردشگری ما تنها صنعتی است که می‌تواند هم مشکلات اشتغال را حل کند و هم باعث ایجاد صلح و ثبات و آرامش در جامعه شود. انتظار ما فعالان بخش خصوصی از دولت ایجاد نهضت ملی گردشگری در کشور است.

یارانه ای برای تبلیغات پرهزینه خارجی وجود ندارد
دوایی: مشکل دیگر این است که وضعیت حمل‌ونقل ما در مشهد زیاد خوب نیست، مثلاً اتوبوس‌های خیلی خوبی نداریم، من به‌عنوان یک آژانس می‌خواهم اتوبوس گردشگری بخرم قادر به پرداخت ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون پول نیستم. تسهیلات نیز نهایتاً ۵۰ درصد است و انگیزه ای نیز برای سرمایه گذاری شرکت های خدمات مسافرتی ایجاد نمی کند.
بحث بعدی تبلیغات خارج از کشور است که در موارد محدود کننده است که مثلاً کجا مجاز به تبلیغ هستیم و کجا نیستم. من اگر بخواهم در یک کشور خارجی تبلیغات بیلبورد بدهیم هزینه سنگینی دارد. دولت هم هیچ کمکی در این زمینه به ما نمی‌کند. همین‌طور اگر بخواهیم در یک نمایشگاه شرکت کنیم یارانه‌ای برای تبلیغات و حضور در نمایشگاه به ما داده نمی‌شود و یک آژانس به‌تنهایی قادر به پرداخت هزینه های سنگین آن نیست.
زمانی پروازها از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به مشهد زیاد بود. ولی اکنون دیگر پروازی از این شهرها به مشهد وجود ندارد. هتل‌های ما به خاطر تعطیل شدن این پروازها در معرض ورشکستگی هستند. امسال ۳۰ درصد آژانس‌های مسافرتی اعلام کرده‌اند که یا ما را تعطیل کنید یا ما خودمان از این صحنه خارج می‌شویم.
از سوی دیگر بحث ما با مالیات‌ها به‌گونه‌ای شده است که وقتی یک ایرلاین، مالیاتی باارزش‌افزوده ۹ درصد می‌دهد، ما از این ایرلاین کمیسیونی باارزش‌افزوده ۹ درصدخریداری می کنم و آن را در یک پکیج می‌گذاریم و هتل رزرو می‌کنیم. در کیش نیز که منطقه آزاد و معاف از مالیات است باز از آژانس ۹ درصد ارزش‌افزوده می‌گیرند. از بلیت ایرلاین هم می‌گیرند. بعد در جمع کار که حساب می‌کنند می‌بینیم که از کل فروش ما گرفته‌اند، درحالی‌که ما کمیسیون کار هستیم. این است که کار فاقد توجیه اقتصادی می‌شود. در آژانس‌های مسافرتی استان خراسان بالغ‌بر ۳۵۰۰ نفر با مجوز کار می‌کنند. کسانی هم که مجوز ندارند به همین تعداد هستند و بازگشت مالی آن‌ها از کسانی که مجوز دارند بیشتر است، چون هیچ‌وقت مالیات تکلیفی و ارزش‌افزوده نمی‌دهند. هنگامی‌که بیمه و غیره هم به سراغشان می‌روند، جای خود را عوض می‌کنند. با این وضعیت و به‌ویژه مشکل مالیات‌ها سال ۹۶ سال خوبی برای صنعت گردشگری نخواهد بود.

افزایش بهای تمام شده خدمات ، عدم رغبت سرمایه گذاری در این صنعت
قانعی: با توجه به هزینه‌هایی نظیر مالیات بر ارزش‌افزوده، مالیات مشاغل، عوارض کسبى و… که باعث افزایش بهاى تمام‌شده خدمات وعدم امکان رقابت با کشورهاى مشابه در این صنعت می‌شود بنابراین توجیه اقتصادى مناسب و لازم براى سرمایه‌گذاران وجود ندارد و این می‌تواند در کیفیت خدمات تأثیر منفى داشته و کاهش جذب گردشگر را به دنبال داشته باشد.

استفاده از راهنمایان گردشگری متخصص کمک به بازار گردشگری
میلانی نژاد: متأسفانه راهنمایان گردشگری در ایران واقعاً مظلوم واقع‌شده‌اند آنها استخدام ارگان یا اداره‌ای هستند که حقوق ثابتی داشته باشند و بیمه هم نیستند و به‌طور فصلی مشغول بکار می‌شوند و برخی آژانس‌های مسافرتی که تور برگزار می‌کنند. از تور لیدر استفاده نمی‌کنند یا افرادی را در تور قرار می‌دهند که اصلاً تورلیدر نیستند و باعث بسیاری از مشکلات می‌شوند. وقتی هم به‌عنوان تورلیدر انجام‌وظیفه می‌کنند آژانس ها دستمزد واقعی کارشان را که کانون راهنمایان تعیین کرده پرداخت نمی‌کنند درنتیجه انگیزه آن‌ها برای کار و خدمت خیلی پایین می‌آید درصورتی‌که راهنمای گردشگری متخصص خیلی می‌تواند به بازار گردشگری کمک کند.
باید در درجه اول پرسنلی که در ارتباط مستقیم با توریست‌های خارجی قرار دارند آموزش حرفه‌ای ببینند که در درجه اول راهنمایان گردشگری هستند که همه کارت دار سازمان میراث فرهنگی و گردشگری هستند و در بخش‌های مختلف در ارتباط با مسافران عزیز می‌باشند. همجنین پرسنل فرودگاه‌ها، ایستگاه راه‌آهن، پایانه‌های مسافربری، رانندگان اتوبوس و تاکسی باید طبق یک ضابطه و قانون مدون آموزش‌های ویژه ببینند.

دست اندرکاران بخش گردشگری نیازمند آموزش
قانعی رئیس کمیسیون گردشگری اتاق خراسان رضوی: مهم‌ترین مشکل مهمانان خارجى، عدم آشنایی دست‌اندرکاران ارائه خدمات در بخش‌های مختلف حمل‌ونقل، اقامت، امور ادارى و سایر امور با زبان‌های رایج خارجى است که در این زمینه نیازمند آموزش‌های جدى هستیم اما سایر مشکلات دیگر از این قرارند:
– ضعف امکانات گمرکی، کنسولى و فرودگاهى ،
– عدم فعالیت کافی دفاتر خدمات مسافرتى در بخش تورهاى ورودى،
– هتلدارى مشهد مقدس داراى چالش‌های فراوانى ازجمله فعالیت اماکن اقامتى و غیرمجاز بخش دولتى است که علیرغم تصریح اصل ۴۴قانون اساسى با اتکا به بودجه‌های عمومى به ارائه خدمات می‌پردازند.
– فعالیت خانه‌ها و اماکن اقامتى غیرمجاز در قالب خانه مسافر و همچنین استفاده از کلاس درس مدارس این موارد موجب می شود که نتوان از ظرفیت هتل ها و سرمایه گذاری انجام شده استفاده کرد.

آموزش اولویت اصلی بخش گردشگری
دوایی: راننده تاکسی و اتوبوسمان آموزش ندیده‌اند و ما ازنظر آموزش در فرهنگ پذیرایی مشکل‌داریم. توجه چندانی به بحث آموزش در همه مقاطع نشده است. آموزش باید در اولویت باشد. شاید ۱۰ درصد این صنف آموزش‌دیده باشند و بقیه به‌صورت تجربی کار می‌کنند. باید تاکسی گردشگری داشته باشیم و آن‌ها را از تاکسی عمومی شهرمان جدا کنیم. ما اتوبوس و ون گردشگری نداریم.

فقدان تنوع غذایی و رستوران های بین المللی در استان
میلانی نژاد: نقاط ضعف مهمی که به نظر من خیلی مشهود می‌باشد فقدان رستوران‌های بین‌المللی و تنوع غذایی از استان‌های دیگر ایران می‌باشد چون بیشتر توریست‌های خارجی دنبال آزمایش غذاهای اصیل ایرانی هستند که در شهر مشهد غیر از شیشلیک و دیزی غذای دیگری را نخواهند دید، عدم تسلط به زبان انگلیسی در میان مراکز خدماتی مانند رانندگان تاکسی و اتوبوس فروشندگان در بازار و فقدان اطلاع‌رسانی گردشگری در سطح شهر مشهد هم خیلی به چشم می‌آید.

لزوم ارائه تسهیلات دولتی برای ورود سرمایه گذاران داخلی و خارجی
اصغری قاجاری: مواردی چون «تسهیل در صدور روادید»، «همکاری با سازمان‌های بین‌المللی»، «ایجاد شبکه یکپارچه خدمات گردشگری و تأمین و آموزش نیروی انسانی متخصص» و «استفاده از تجربیات کشورهای عضو» می‌تواند به افزایش درآمدهای ایران از محل صنعت گردشگری بینجامد.
نخستین راهکار، ساده‌سازی مراحل صدور روادید است؛ دومین راهکار، تقویت بخش خصوصی و جذب سرمایه‌گذاران خارجی است که گام مهمی به شمار می‌رود؛ این صنعت پول‌ساز و پردرآمد بدون تأمین و تجهیز زیرساخت‌ها نمی‌تواند راه به‌جایی ببرد. سرمایه‌گذاری باید در تمام شاخه‌های صنعت گردشگری ازجمله سلامت، اکوتوریسم، ورزشی و فرهنگی ـ هنری انجام شود و البته این دولت‌ها هستند که باید با ارائه تسهیلات لازم راه را برای ورود سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی هموار کند.
تعیین رایزن گردشگری در نمایندگی‌های خارجی جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف به‌خصوص اعضای اکو جهت ارائه راهنمایی و مشاوره در زمینه سفر، دریافت روادید و سایر اطلاعات لازم درباره کشور مقصد را از موضوعات بسیار مهمی است که باید پس از اخذ موافقت‌های لازم در تعامل با وزارت امورخارجه و سایر نهادهای ذی‌ربط اجرایی شود.
برگزاری نمایشگاه‌های گردشگری و صنایع‌دستی می‌تواند ازجمله رویدادهای مهم و تأثیرگذار در نزدیکی ملت‌ها به یکدیگر و آشنایی با رسوم، عقاید، سنت‌ها و فرهنگ کشورهای مختلف و درنتیجه ایجاد رغبت بیشتر به سفر باشد. در همین زمینه با گسترش اینترنت و رسانه‌های ارتباط‌جمعی حتی می‌توان به برپایی نمایشگاه در فضای مجازی نیز اندیشید.

لزوم تعریف استراتژی خاص در بخش گردشگری
جهانگیری: ما انتظار داریم که تمام ارکان نظام در حوزه توسعه صنعت گردشگری یکپارچه‌شده تا در این رهگذار بتوانیم تهدیدها را به حداقل برسانیم. ما از دولت انتظار داریم موضوع جایزه صادراتی برای فعالان حوزه گردشگری پیگیری و به نتیجه برسد. صنعت گردشگری با همین وضعیت و بدون حمایت سال گذشته حدود ۱۰ میلیارد دلار ارزآوری داشته است درحالی‌که امروزه کل درآمد ما در حوزه نفت ۲۰ میلیارد دلار است.
با این رویکرد قطعاً نهضت ملی گردشگری می‌تواند جای خود را پیدا کند با تمام اقدامات مثبتی که انجام‌شده انتظار ما این است که با ضریب امنیتی خوبی که در کشور وجود دارد امکان لغو روادید فراهم شود. بخشی از وعده جناب آقای دکتر روحانی در خصوص برگشت اعتبار به پاسپورت ایرانی محقق شده اما انتظار می‌رود که این موضوع در خصوص لغو روادید بین بازارهای هدف گردشگری نیز مهیا شود.

مشهد، ارزان ترین مقصد سفر در ایران
قانعی: در حال حاضر با توجه به افزایش قابل‌توجه هتل‌هاى مشهد در چند سال اخیر و رقابت مثبت و سازنده سرمایه‌گذاران در ارائه خدمات و همچنین جوان بودن و به‌روز بودن هتل‌ها، نرخ بسیار مناسب و پایین و پیشی گرفتن عرضه بر تقاضا شرایط بسیار عالى و مناسبی براى میهمانان و گردشگران مشهد مقدس فراهم‌شده است و ما به‌عنوان ارزان تربن مقصد سفر در ایران می‌توانیم همراه با ارائه فضایى معنوى در جوار بارگاه ثامن‌الحجج امکانات متنوع و آبرومندى درشان زائرین تقدیم نموده و نیازى به استفاده از اماکن اقامتى غیرمجاز براى زائرین نداشته باشیم.

برچسب ها : - - -