جمعه ۲۸ تیر ,۱۳۹۸
۱۵:۰۵

پیام اقتصادی انتخاب ترامپ

[۲۹ آبان, ۱۳۹۵]

هرچند هنوز شوک انتخاب غیرمنتظره ترامپ به ریاست جمهوری آمریکا برجهان حاکم است و بسیاری از نخبگان برگزیدن او را با در نظر گرفتن شعارهای انتخاباتی‌اش یک رویداد نگران‌کننده می‌دانند، اما به نظر می‌رسد که همگان باید به تدریج با این واقعیت کنار بیایند. البته بسیاری از همان نخبگان آمریکایی معتقدند، قدرت و قدمت نهادهایی چون آزادی بیان، رعایت حقوق اقلیت‌ها و بسیاری از مسائل مناقشه برانگیزی که ترامپ به زبان جاری ساخت مستحکم‌تر از آن است که فردی چون او قادر به محو آن باشد. همچنین حزب جمهوری که ترامپ را کاندید خود کرد اجازه دست‌اندازی به این هویت نهادینه‌شده آمریکا را نخواهد داد، اما به نظر می‌رسد عامل بسیار مهمی که موجب انتخاب ترامپ شد، نه شعارهای تند وی که برنامه اقتصادی‌اش به‌ویژه برای فرودستان این کشور بود. ترامپ سرمایه‌دار، مورد اعتماد بسیاری از توده‌های کارگری و کشاورز قرار گرفت که برای آینده خود و کشورشان از سیاست‌مداران پر سابقه و مسلط بر رسانه‌ها قطع امید کرده بودند. آن‌ها رویای آمریکایی را نه تفاخر برتری پرهزینه اربابی جهان که توجه به معیشت بی‌دغدغه در قامت کسی دیدند که هرچند به لحاظ اخلاقی مورد مزمت است اما می‌تواند قهرمان این گروه کثیر باشد.
اما ترامپ علی‌رغم مواضع مغشوش و افراطی سیاسی‌اش از ابتدا در مورد اقتصاد سخنی واحد داشت «آمریکا نباید هزینه جنگ‌ها، دخالت‌ها و حمایت‌ها از کشورهایی را که برای آمریکا عایدی ندارند پرداخت کند» به‌عبارت‌دیگر ترامپ کوشید تا سیاستمداران حاکم را با زیر سؤال بردن دست آوردهایشان به‌ویژه در افغانستان، عراق، لیبی و سوریه نزد افکار عمومی محاکمه کند.
همچنین در سه دهه اخیر شرکت‌های آمریکایی برای تولید کالای ارزان، با انتقال تکنولوژی و سرمایه به چین، هند، آفریقا و شرق آسیا، از یک‌سو و استفاده از کارگران غیرقانونی ارزان‌قیمت لاتین تبارها در خاک آمریکا از سوی دیگر، عرصه را برای زندگی راحت گذشته نیروی کار خود، تنگ کرد ه اند. تعدادی از همین مردم در بحران ۲۰۰۸ آمریکا خانه‌های خود را از کف دادند. فاصله طبقاتی نیز این شکاف را در مقایسه با گذشته عمیق‌تر ساخته و این شرایط، نیروی محرک برای پایگاه رأی پیش‌بینی‌نشده بود.
اما پیروزی ترامپ می‌تواند غیرمستقیم حاوی پیامی نیز به سیاستمداران و سرمایه‌گذاران سایر کشورها باشد. آنجا که توده مردم از لمس دست آورده‌ای معیشتی ناتوان می‌شوند از سیاستمداران دل‌زده و به گروه‌های دیگری چون ورزشکاران، هنرپیشگان و سرمایه‌گذاران دل می‌بندند.
وجه دیگر ترامپ آن بود که آشکارا به‌عنوان یک سرمایه‌گذار پا به عرصه انتخابات گذاشت و بجای پنهان شدن در پشت سیاستمداران و وام‌دار کردن آن‌ها، ثروتش را نمونه‌ای از موفقیتش قلمداد کرد. سرمایه‌گذاری که به گفته خودش از امکانات و رانت‌های دولتی استفاده نکرده و تنها ضعفش فرار قانونی از مالیات بوده است.
هرچند ترامپ به جهت شخصیتی در بین قشر تحصیل‌کرده غیر مقبول است و انتخاب بین دو گزینه مردم را به چشم‌پوشی از ضعف‌های اخلاقی او ناچار ساخت اما جماعت غالب نشان داد در این دوره به مردان اقتصادی آمریکا بیشتر اعتماد دارد تا سیاستمداران کهنه‌کار.
اما اینجا برخی که ترامپ را با احمدی‌نژاد مقایسه کردند، فراموش کرده‌اند که تنها وجه مشترک آن‌ها تکیه‌بر پایگاه رأی گروه غیر نخبه جامعه است. چراکه مشابه ایرانی ترامپ برای تحقق شعارهای خود نه برنامه داشت و نه دانش لازم. بلندپروازی احمدی‌نژاد با اندیشه مدیریت جهانی منابع کشور را هزینه اوهامش کرد درحالی‌که ترامپ حداقل در شعارهایش ولخرجی خارجی آمریکا را نشانه گرفت.
از نگاه خوش‌بینانه، تجربه انتخابات آمریکا می‌تواند برای بخش خصوصی سایر کشور حاوی پیامی باشد، سرمایه‌گذاران و کارآفرینان موفق نیز می‌توانند طرف اعتماد مردم قرار گیرند. این ظرفیتی است که افکار عمومی مردم جهان به‌تدریج به آن پی برده‌اند و می‌توانند از نسخه سالم این الگو اگرنه در مناصب عالی که حداقل در اداره اقتصادی کشور بهره‌مند گردند.
اما ایران درجایی که درگذشته‌ای نه‌چندان دور افرادی چون جزایری، زنجانی و خاوری بازوی اقتصادی باندهای قدرت و سیاست سیاه بودند و در همان حال سرمایه‌گذاران دلسوز در پیچ‌وخم اداری اسیر، به نظر می‌رسد می‌توان فضای کشور را برای مشارکت بیشتر فعالان اقتصادی خوشنام مهیا کرد. نباید فراموش کرد علی‌رغم تمامی تلاش‌های دولت یازدهم برای باز کردن میدان فعالیت بخش خصوصی، هنوز این بخش و حتی نماینده قانونی آن یعنی اتاق بازرگانی دارای شأن مشورتی است، حتی مصوبات شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی که قرار بر قانونی شدن داشت با ابهام روبروست. در این صورت آیا اقتضائات اقتصادی کشور ایجاب نمی‌کند که از فضای نسبی اعتماد افکار عمومی به کارآفرینان خوشنام در چارچوب قانون اساسی و اصل ۴۴ برای رونق اقتصاد کشور بهره برده و همه تخم‌مرغ‌ها را در سبد دولتمردان قرار نداد.

برچسب ها : -