چهارشنبه ۴ مهر ,۱۳۹۷
۰۳:۲۵

گردشگری سلامت ظرفیتی آماده و پر بازده اسیر سیاست های ناهماهنگ

[۲۲ تیر, ۱۳۹۵]

گردشگری سلامت ظرفیتی آماده و پر بازده اسیر سیاست های ناهماهنگ

حسین کوه زاد

گردشگری سلامت شاخه ای از گردشگری است که به منظور ارائه خدمات درمانی در حوزه ای جذاب و توریستی، تحت نظارت پزشکان و بیمارستان ها و مراکز درمانی انجام می شود. کشور ما با داشتن مزیت های فراوان همچون کیفیت بالای خدمات سلامت، پزشکان حرفه ای و جاذبه های طبیعی درمانی می تواند با استفاده از این مزایای بالقوه قطب گردشگری سلامت در منطقه باشد. بویژه آن که گردشگران بسیاری از میان مسلمانان عرب و کشورهای همجوار پاکستان، افغانستان و آسیای مرکزی و قفقاز به صورت گروهی به ایران رفت و آمد دارند اما به نظر می رسد نه تنها این ظرفیت ها به خوبی مورد استفاده قرار نمی گیرد، بلکه همین میزان دست آوردها نیز در خطر از بین رفتن است. برای آشنایی بیشتر با ظرفیت ها و چالش های فراروی صنعت گردشگری سلامت، گفتگویی با تنی چند از کارشناسان و دست اندرکاران این بخش داشته ایم که با هم می خوانیم:

اولویت بازاریابی و برند سازی برای گردشگری سلامت
بهروز مهین جعفرآبادی کارشناس گردشگری سلامت و مسئول دفتر کارآفرینی و اشتغال دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پاسخ این سوال، که با توجه به ظرفیت های فراوان استان، چرا گردشگری سلامت به نحو مطلوبی سازمان نیافته است، گفت: استان خراسان رضوی دارای مزیت های رقابتی فراوانی نسبت به سایر استان ها و شهر های کشور در حوزه گردشگری سلامت می باشد حتی بسیاری از این مزیت ها انحصاری و غیر قابل رقابت هستند. این که چرا علی رغم این مسئله هنوز به جایگاه اصلی در حوزه گردشگری سلامت نرسیده ایم، دلائل متعددی دارد که می توان به موارد ذیل اشاره نمود. اولین مورد این که بحث گردشگری سلامت از نظر ساماندهی و نظم بخشی در کشور مقوله جدیدی است، حتی اولین دستورالعمل ساماندهی مجوز ها به شکل سیستماتیک و کشوری در آذر ماه سال ۱۳۹۳ تصویب و ابلاغ گردید . لذا هنوز بخش خصوصی و دولتی ما در حال ایجاد زیر ساخت های لازم در این خصوص است.
دومین مسئله لزوم توجه و ایجاد همگرایی مابین کلیه صاحبان فرآیند در گردشگری سلامت اعم از خصوصی و دولتی است. در حال حاضر این همگرایی به شکل مطلوبی نیست و در بسیاری از مواقع این مسئله می تواند به عملکرد جزیره ای تبدیل شود . اگر چه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با توجه به برنامه عملیاتی تدوین شده برای حل این مهم در سال ۱۳۹۵ برنامه ریزی خاصی را تنظیم نموده است.
سومین مورد عدم انجام تبلیغات و بازار یابی صحیح و علمی و شناساندن این مزیت ها به کشور های هدف به شکل سیستماتیک و علمی است. در این خصوص شاید بخش خصوصی ما می بایستی در اولویت قرار دادن برنامه های بازاریابی و برند سازی را در دستور کار خود قرار دهد.

فعالیت دلالان و واسطه ها عامل دلسردی و بلا تکلیفی سرمایه گذاران
دکتر قدسی نیا در پاسخ سوال ما پیرامون مشکلات ناشی از حضور واسطه ها و افراد غیر متخصص در این حوزه گفت: بی توجهی و عدم سامان دهی به عملکرد واسطه ها و دلالان حوزه سلامت، همان بلایی را بر سر این صنعت خواهد آورد که در گذشته با بی کفایتی مسئولین وقت و عدم نهادینه کردن امور تجارت و بازرگانی در منطقه آسیای میانه و افغانستان متاسفانه شاهد آن بودیم و بازار را به طور کامل از دست داده ایم. ایجاد بازار ناپایدار، ارائه خدمات ناقص درمانی به گردشگران سلامت، فقدان دانش تخصصی در امور درمان و گردشگری، نارضایتی گردشگران سلامت با تحمل هزینه های گزاف و غیر مصوب، عدم رعایت فرآیند پذیرش قانونی گردشگران سلامت و ….. از جمله مواردیست که می بایست برای آن چاره ای اندیشید.
وی خاطر نشان ساخت: به نظر بنده با توجه به نامگذاری سال جاری به نام اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل می بایست از حوزه سخنرانی و سمینار و … پا را فراتر گذاشت و واحدها و سازمان های مسئول با تشکیل اتاق فکر از جهات مختلف به این صنعت نگاه کرده و حجم بالایارزآوری آن را در راستای عملیاتی نمودن اقتصاد مقاوتی محقق نمایند. متاسفانه شاهدیم با اختلاف نظرهای بسیار بین سازمان های متولی صنعت گردشگری و بهداشت و درمان، عرصه برای فعالیت غیر قانونی دلالان و واسطه ها فراهم گشته و علاقه مندان و سرمایه گذاران بلاتکلیف و دلسرد شده اند، و این همان آرزوی سایر کشورهای منطقه است تا با ناکارامد جلوه دادن جمهوری اسلامی ایران سهم بازار خود را افزایش داده که متاسفانه تا کنون موفق هم بوده اند.

عدم سازماندهی، هدایت و نظارت مخرب اقتصاد سالم و رقابتی
دکتر شجاعی در همین زمینه افزود مشکل اصلی عدم هماهنگی نهادها و بخش های مختلف اعم از دولتی و خصوصی می باشد . کار تجاری مسیر خود را اعم ازدرست یا نادرست مانند سیلاب پیدا می کند این هنر مدیریتی است که این امور را سازماندهی، هدایت و نظارت کند و گرنه مانند سیلاب هدایت نشده مخرب اقتصاد سالم و رقابت سازنده می گردد.

حذف شرکت های توانمند عرصه گردشگری سلامت فاقد مجوز بند ب با دستورالعمل جدید
جعفر آبادی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: که در سال های قبل به علت خلاء موجود در قوانین و دستورالعمل های کشوری در حوزه گردشگری سلامت و با توجه به نیاز استان ( بنا به وجود همان مزیت های رقابتی) و مراجعه بیماران از سایر کشورها مسئولین محترم استان در یک رویکرد هماهنگ و شایسته نسبت به تهیه و تصویب بسته گردشگری سلامت اقدام کردند، با ابلاغ شیوه نامه کشوری در آذر ماه ۱۳۹۳ که دستورالعمل و نقشه راه ساماندهی گردشگری سلامت تلقی شد انصافا عمل به همین بسته توانست جایگاه استان خراسان رضوی را به عنوان یک استان پیشرو در گردشگری سلامت حفظ و ارتقاء ببخشد. اما بعد از تشکیل شورای راهبری گردشگری سلامت کشور متشکل از چهار دستگاه میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری کشور به عنوان (دبیر شورا)، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی،وزارت امور خارجه و سازمان نظام پزشکی کشور و ابلاغ دستورالعمل های کشوری، بسته گردشگری سلامت استان غیر قابل اجرا و استناد گردید لذا در حال حاضر می بایستی امور صدور مجوز ها با توجه به شیوه نامه توسط دفاتر خدمات مسافرتی و جهانگردی دارای مجوز بند ب از طریق اداره کل میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری استان پی گیری شده و سپس برای اخذ تایید یه پزشک مسئول فنی سلامت به دانشگاه علوم پزشکی مشهد ارجاع گردد.
جعفر آبادی در پاسخ به این پرسش که آیا مقرررات جدید که تنها آژانس های گردشگری دارای مجور بند را که تجربه ای در سازماندهی امور درمانی ندارند ملاک قرار داده است مشکل ایجاد نمی کند، افزود: با بیان این که در خصوص صدور مجوز ها آنچه که اکنون در کشور مصوب و اجرایی است مغایرتی با بسته گردشگری سلامت استان که در سابق اجرا می گردید ندارد در واقع اگر چه شرکت های خدمات مسافرتی و گردشگری دارای مجوز بند ب می توانند درخواست صدور مجوز کنند ولی با توجه به دستورالعمل می بایستی قبل از صدور نسبت به معرفی پزشک مسئول فنی درمانی و اخذ تاییدیه از دانشگاه های علوم پزشکی استان محل استقرار اقدام کنند. پزشک مسئول فنی شرکت تا زمان مسئولیت زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی مبادرت به ارائه خدمت می کند و با توجه به پروانه صادر شده عملکرد ایشان مورد نظارت قرار خواهد گرفت . لذا در صورت عمل به این شیوه هم مشکلی در ارائه خدمت به شکل صحیح ایجاد نمی گردد. تنها مشکل ایجاد شده به این شکل، حذف شرکت های توانمند در عرصه گردشگری سلامت است که مجوز بند ب را ندارند.

تاپیر پذیری شدید گردشگری سلامت از تنش های سیاسی اخیر
دکتر بهزاد روحی قدسی نیا مدیرعامل و عضو هیات مدیره شرکت تعاونی خدمات بهداشتی درمانی سبز درمان و عضو هیات مدیره شرکت گردشگری سلامت پادنا، در ادامه پیرامون تاثیر تحولات سیاسی بین ایران و عربستان بر گردشگری استان گفت: متاسفانه تحولات سیاسی منطقه و به خصوص روابط بین ایران و عربستان در ماه های اخیر تاثیر بسیار زیادی در روند مسافرت گردشگران مذهبی و سلامت گذاشته است آن طور که در ماه های اول با توجه به لغو مراودات سیاسی و لغو پروازهای طرفین، تعداد مسافرین ورودی از سعودی و بحرین به صفر رسید . البته با برقراری پروازهای هواپیمایی امارات و وجود پروازهای هواپیمایی قطر بخشی از مسافرین علاقه مند از آن طریق این شرکت های هواپیمایی اقدام به سفر به ایران و به خصوص مشهد می نمایند.

سنگ اندازی عامدانه درپی حرکت جاهلانه
دکتر عباس شجاعی رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل شرکت توسعه گردشگری سلامت لیان کاوان و عضو انجمن توسعه گردشگری سلامت ایران نیز در ادامه افزود: حرکت جاهلانه حمله به سفارت و کنسولگری عربستان همچنان که مقام معظم رهبری نیز آن را محکوم فرمودند بهانه ای به دست دشمنان جمهوری اسلامی ایران داد که به وجاهت بین المللی ما سنگ اندازی نمایند و قطعا آسیب های به صنعت گردشگری مشهد در زمینه های مختلف از من جمله گردشگری سلامت داشته است.

گردشگری سلامت یکی از راه های جذب سرمایه و ایجاد اشتغال
جعفرآبادی پیرامون چشم انداز آینده گردشگری سلامت افزود: به نظر من گردشگری سلامت در آینده می تواند به یکی از راه های جذب سرمایه و ایجاد اشتغال تبدیل شود به خصوص با توجه به نیازی که در سطح منطقه موجود است و مزیت های رقابتی و ویژه ای که کشور عزیزمان ایران آنها را دارا می باشد. این مسئله در سالی که به نام اقتصاد مقاومتی،اقدام و عمل نامگذاری شده نیازمند توجه و اهتمام جدی برای رسیدن به جایگاهی را خواهد داشت که درخورشان و توانمندی سیستم درمان و سیستم گردشگری کشور باشد.

گردشگری سلامت در حالت اورژانس
دکتر شجاعی نیز پیرامون آینده گردشگری سلامت گفت: با وضعیت موجود و رقابت مخرب و شارلاتانیسم دلالی، باقیمانده صنعت گردشگری سلامت استان در معرض خطر جدی است و نظیر از دست دادن بازارهای آسیای میانه ما نیز در خطر از دست دادن این صنعت درآمدزای ملی هستیم . به تعبیر ما پزشکان اعلام کد ۹۹ اورژانسی برای این صنعت آسیب پذیر است که نیاز به اقدام عاجل دارد .

وضعیت موجود نوید خوبی برای گردشگری سلامت نیست
دکتر قدسی نیا با بیان این که وضعیت موجود نوید خوبی برای این صنعت نیست، افزود: کمیته گردشگری سلامت تشکیل شده از ارکان نظام و متولیان صنعت توریسم و درمان به این امر به عنوان وظیفه و حکم شرعی نگاه کند و از این بستر بسیار ارزشمندی که همجواری ما با مرقد مطهر حضرت ثامن الحجج (ع) برایمان فراهم نموده است بیشترین بهره را گیرد تا این قطب گردشگری سلامت در ایران و منطقه را به آسانی و فقط به دلیل عدم مدیریت صحیح از دست ندهیم.

لزوم حضور نمایندگان بخش خصوصی در مراکز تصمیم گیری
دکتر شجاعی در ادامه پیرامون مهمترین موانع و مشکلات فراروی حوزه گردشگری سلامت افزود: بزرگترین مشکل فقدان تعریف شده جایگاه بخش خصوصی در استان می باشد . مقام معظم رهبری موضوع اقتصاد خاصه اقتصاد مقاومتی تاکید بر استفاده و برنامه ریزی از ظرفیت های بخش خصوصی داشته اند . ولی متاسفانه رویکرد اجرایی استان چیز دیگری است. در دوره دولت قبل بدون دلیل مستقیم نماینده بخش خصوصی گردشگری سلامت از کمیسیون گردشگری استان حذف و هنوز هم این تصمیم پا برجاست و بخش خصوصی جایگاهی ندارد. چگونه انتظار دارید در یک جمع کاملا دولتی با نگرش و بینش خاص خروجی موثر و کاربردی برای مجری اصلی کار که بخش خصوصی است داشته باشد .
این بهم ریختگی و صدور پروانه های بی ضابطه در این چند ساله اخیر حاصل این تفکر بوده که نه تنها مشکل گردشگری سلامت استان راحل نکرده بلکه با مشروعیت دادن به بعضی فعالیت ها زمینه بهم ریختگی موجود را فراهم آورده است . راهکار نهایی کاملا مشخص است . نمایندگان بخش خصوصی در صنعت گردشگری سلامت سازمان نظام پزشکی به عنوان نماینده گروه پزشکی، اتاق بازرگانی به عنوان نماینده بخش خصوصی در زمینه های مختلف گردشگری باید در هسته اجرایی و هماهنگی استانی حضور فعال و موثر داشته و امور اجرایی و عملیاتی استان توسط نهادهای ذیربط دولتی با نظارت و ارزیابی مداوم به نمایندگان قانونی بخش خصوصی واگذار شود.

لزوم راه اندازی دپارتمان بین المللی بیماران IPD در مراکز درمانی
دکتر قدسی نیا با اشاره به سخنان خود در خصوص مشکلات و موانع اصلی، افزود: فقط آنچه که در پایان بدان اشاره می نمایم در حوزه درمان است که به نظر اینجانب راه اندازی دپارتمان بین المللی بیماران IPD در مراکز درمانی ذیصلاح که قصد فعالیت در زمینه گردشگری سلامت را دارند بسیار لازم و حیاتی می باشد و بلوغ اجتماعی یک جامعه زمانی رخ می دهد که هر نفر در مقام شهروندی خود وظیفه و کار محول شده را به نحو احسن و در بالاترین سطح توان خود انجام دهد، چه آن فرد یک کارگر ساده و چه یک پزشک متخصص و یا یک فعال اقتصادی در زمینه گردشگری باشد . امیدوارم در رسیدن به این مهم شرایط به گونه ای مدون و با ثبات باشد که پزشکان و همکاران گرانقدرم نیز همانند سایر حرف مرتبط به صنعت گردشگری سلامت وقت خود را معطوف بالا بردن کیفیت درمان بیماران نمایند و ان شاالله توفیق جمعی حاصل گردد.

لزوم ساماندهی فوری وضعیت شرکت های فعال در گردشگری سلامت
جعفرآبادی نیز در در پایان افزود: از مشکلات گردشگری سلامت می توان مواردی همچون نیاز به همگرایی بیشتر در سطح دستگاه های اجرایی و بخش خصوصی، ساماندهی فوری وضعیت شرکت های فعال در گردشگری سلامت، انجام بازاریابی و تبلیغات منسجم و شناساندن توانمندی های استان به جامعه هدف، نیاز به حضور بیشتر در سطح بین المللی و ارتقاء جایگاه خدمات درمانی و گردشگری به استاندارد های جهانی را نام برد.
شایان ذکر است در خصوص دیدگاه های سازمان میراث فرهنگی خراسان رضوی نیز با مسئولین ذیربط در این رابطه مذاکره شده و قرار بود که پاسخ سوالات این گزارش را ارسال کنند که متاسفانه تا لحظه درج این گزارش علی رغم پی گیری مطلبی به دست ما نرسید.

برچسب ها : - - - -