جمعه ۲۸ تیر ,۱۳۹۸
۱۴:۵۳

اقتصاد خراسان/ دلایل تعطیلی احتمالی هزار واحد تولیـدی و صنعتـی اسـتان

[۲۲ مرداد, ۱۳۹۴]

دلایل در آستانه تعطیلی قرار گرفتن حدود ۱۰۰۰ واحد صنعتی و تولیدی استان، نداشتن برنامه و استراتژی توسعه صنعتی، مشخص نبودن اولویت های توسعه، در نظرگرفتن ابزارها به جای هدف و سرنوشت پیشنهاد ایجاد بازار مشترک اسلامی در خراسان رضوی موضوعاتی بود که با مهندس شافعی رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی در میان گذاشتیم.

چه میزان از مشکلاتی که واحدهای صنعتی ما درگیر آن هستند مربوط به بحث های مدیریتی است؟ چه مقدار مربوط به این است که ما اساسا طی دهه های گذشته استراتژی توسعه صنعتی نداشتیم و بدون برنامه کار کردیم و مجوز دادیم؟
رشد اقتصادی که در کنار آن ایجاد اشتغال و افزایش مستمر تولید و صادرات است، سرمایه گذاری در بخش های مختلف اقتصاد ملی را می طلبد و مهم تر از آن باید به پس انداز توجه کنیم و سپس هدایت پس اندازها به سمت کارهای تولیدی است. آنچه در عمل در کشور ما انجام شده است تاکنون، هم در تجمیع پس انداز مشکل داشتیم و مشکل دیگر ما هم این بوده است که به هدایت مناسب برای پس اندازهای کشور به سمت کارهای مولد توجه نکردیم. اصل قضیه هدایت نکردن مناسب پس انداز در کشور به سمت کارهای مولد است.

حرکت با چشمان بسته
یکی از علل اصلی این کار این بوده است که ما در اصل توسعه اقتصادی و به ویژه توسعه متناسب و همچنین تولید اصلا برنامه نداشتیم و در حقیقت مجموعه حرکت های ما در کارهای تولیدی در کشور با چشمان بسته بوده است که در نهایت به وضعیت فعلی رسیدیم که تعدادی از واحدهای تولیدی در حال تعطیلی هستند. از این منظر بخش تولید ما صدمه دید. خراسان به دلیل این که اکثریت واحدهای تولیدی اش واحدهای کوچک و متوسط هستند ضربه پذیری اش نسبت به سایر نقاط بیشتر بوده است و ما می دانیم که استان خراسان به لحاظ این که به روایتی بالای ۹۸درصد واحدهای تولیدی اش خصوصی است میزان دغدغه ما در استان خراسان نسبت به نقاط دیگر کشور که واحدهای دولتی مستقر هستند بیشتر است و مشکل بیشتری داریم. آنچه در واحدهای کوچک و متوسط الان نمود بیشتری دارد این است که ظرفیت خالی در واحدهای تولیدی مان فراوان است. حالا اگر تعدادی تعطیل هم شدند ولی درد بزرگ تر آن هایی هستند که با ظرفیت خالی دارند کار می کنند. این استفاده نکردن از ظرفیت کامل تولیدی در قیمت های تمام شده کالاهای تولید استان بسیار موثر است و افزایش قیمت تمام شده رقابت پذیری کالاهای استان با سایر نقاط را بسیار کم کرده است.

کاهش تنش های بین المللی معجزه ای در تولید نمی کند
با تمام کارهایی که انجام می شود به نظر می رسد کشور در یک بن بست ناکارآمدی و تاثیرناپذیری متغیرهای اقتصاد کلان گرفتار شده است و ما باید بدانیم تغییراتی در سیاست های پولی و نرخ مالیات و نرخ تسهیلات بانکی و حتی بالاتر از آن کاهش تنش های بین المللی نخواهد توانست معجزه ای در کار تولید ما ایجاد کند. برای این که پایه و اساس اقتصاد کلان دچار مشکلات فراوانی است.یک اشتباه بزرگ هم مواردی است مثل نرخ مالیات، نرخ عوارض و تعرفه های بانکی و حتی قیمت های حامل های انرژی به عنوان این که ابزار برای اقتصاد کشور ماست که ما آن ها را به عنوان هدف در اقتصاد ایران مطرح می کنیم یعنی شما اگر برنامه های مدونی برای اقتصاد کلان کشور نداشته باشید، هرچقدر نرخ مالیات و سود بانکی را کاهش دهید به نقطه مطلوب نخواهید رسید.

اختصاص اعتبارات به تنهایی کافی نیست
هم اختصاص اعتبارات کافی و هم محدودیت اعتبارات هیچ وقت ما را به سرمنزل مقصود نخواهد رساند. تجربه هایی را در گذشته داشتیم اما از آن چه بهره ای بردیم؟ علت آن نداشتن برنامه است.ما به یک نقشه جامع برای توسعه اقتصاد کشور نیازمندیم و دیگر این که کاری که ما انجام دادیم و جزو کارهای اشتباه بوده است به نحوی عمل کردیم که سودآوری در بخش های غیرمولد در اقتصاد ما بسیار جذابیت پیدا کرده و در بخش های مولد ما سودآوری به اندازه انتظار منطقی هم برآورده نشده است. بنابراین تمام نقدینگی و پس انداز ما به سمت کارهای واسطه گری و دلالی و معضلاتی مانند تولد شبه دولتی های غیرمولد رفته است.

سم مهلکی به نام موسسات مالی و اعتباری
یکی از راه هایی که سرمایه گذاری در بخش های مولد جذابیت پیدا می کند این است که رقابت نابرابر در اقتصاد ما از بین برود، در مورد موسسات مالی و اعتباری که در این سالها شکل گرفت واقعا سم مهلک اقتصاد ما بود، اندک اندک نتیجه این کار دارد مشخص می شود و اتفاق دیگر که ما را با مشکل مواجه کرد بین ما و اقتصاد جهانی از لحاظ اقتصاد دانش بنیان شکاف بزرگی ایجاد شد.در بخش تولید همه دنیا به سمت اقتصاد دانش بنیان حرکت کردند و اقتصاد ایران عقب افتاد و فاصله زیاد شد، در این بین چه اتفاقی افتاد؟ مصرف ما از اقتصاد جهانی پیروی کرد، اما تولید ما پیروی نکرد، این جا اتفاق خیلی بدی می افتد که ما اندک اندک داریم کالاهایی را تولید می کنیم که مصرف آن دیگر منسوخ شده است یا منسوخ خواهد شد و آن گاه نه بازار خارجی برای این کالا خواهیم داشت و نه بازار داخلی.
علاوه بر آن به دلیل بی ثباتی اقتصاد ما قیمت تمام شده کالاهای ما نسبت به دنیا بالاست ضمن این که ما در زمینه کالاهای دانش بنیان هم عقب هستیم و مشکل دیگر ما نداشتن الگوی منسجم توسعه تولید کشور است و تمام دولت های ما بعد از انقلاب همه در این زمینه استراتژیست بودند ولی هر دولتی آمده یک چیز تهیه کرده، شروع نکرده دولت بعدی آمده آن را گذاشته کنار ، یک چیز دیگر را شروع کرده و دولت بعدی هم چیزی دیگر را شروع کرده و نتیجه آن شده که ما تا الان یک برنامه منسجمی نداشتیم و باعث شده ما خیلی بالاتر از ظرفیت داخلی مان واحد صنعتی ایجاد کردیم و اکثر این واحدها به دلیل این که تعدادشان بالاتر از نیاز بازار بودند، سودآوری خود را از دست دادند.

هنوز در تعیین اولویت ها به جمع بندی نرسیدیم
الان هم به نظر می رسد که اولا در شرایط کنونی باید تکلیف خودمان را معلوم کنیم، یکی می گوید صنعت در اولویت است و یکی می گوید کشاورزی. الان اگر بخواهیم بدانیم که مزیت ما در توسعه چیست، با توجه به این که منابع ما محدود است این منابع محدود باید به زمینه هایی اختصاص یابد که اولویت دارد و بازدهی مناسب را در زمان مناسب برای اقتصاد ما داشته باشد. دوم این که به همان دلیلی که عرض کردم همه واحدها باید سرمایه گذاری کنند و به ظرفیت کامل برسند، شاید لازم باشد همه واحدها نمانند. این تعصب را هم در بخش خصوصی و هم در بخش دولتی نباید داشته باشیم. دولت هم طرح های نیمه تمام زیادی دارد که اگر منابع دیگری هم در آن بریزیم چیزی از آن به دست نیاید، بنابراین اصلاح این دیدگاه که همه واحدها باید سرپا بمانند و این که همه واحدهای نیمه تمام باید تمام شود در این زمینه باید مطالعه عمیق شود.

سند آمایش صنعت استان هم اخیرا تدوین شده است.
بله من هم اطلاع دارم ولی سند تکمیل شده اش را ندیده ام. طرح آمایش واقعا یک تعیین تکلیف قطعی برای صنعت استان می تواند باشد و اگر این کار اصولی انجام شده باشد می تواند تحول ایجاد کند. باید منابع محدود بانکی به طرف طرح های مولد هدایت شود، اگر این کار انجام شود، این واحدهای کوچک و متوسط بی پناه به طرف زندگی با برکت خواهند رفت و همه سرپا خواهند ماند. از طرفی هم باید بدانیم که «نابرده رنج گنج میسر نمی شود» و به دنبال کارهای بدون زحمت نباشیم که با رانت به دست می آید.

بحث مالیاتی که از صادرکننده ها می گیرند،چیست؟ فکر می کنم صادرات از مالیات معاف است؟
صادرات از مالیات معاف است و علنا این را اعلام کردند و از صادرات نباید مالیات بگیرند و قانون می گوید مالیات بر ارزش افزوده را می توان گرفت ، حداکثر ظرف مدت یک ماه باید به صادرکننده برگردد که این برنمی گردد و این کار غیرقانونی است و در دستور کار شورای گفت وگوی بخش خصوصی استان هم هست که هفته آینده مطرح خواهد شد. صادرات الان در اقتصاد مقاومتی، دونده شاگرد اول است و بنابراین در هر صورت باید به صادرات کشور بها داده و به آن کمک شود. درآمد مالیاتی را اگر بخواهیم به هر قیمتی، قانونی یا غیرقانونی تامین کنیم، اقتصاد کشور با مشکل مواجه خواهد شد.

پیشنهاد خوبی هم شما در سفر هیئت دولت به خراسان دادید و آن ایجاد بازار مشترک اسلامی در مشهد بود این پیشنهاد به کجا رسید؟ بایگانی شد؟
اولا این یک پیشنهاد فی البداهه نبود، ما و دفتر تحقیقات از ۵ سال پیش روی این موضوع کار کردیم و برنامه مطالعاتی ما بود و آن را اجرا کردیم که ۴،۵ صفحه بود و با مطالعه هم بود. کشورهای اسلامی به دلایل مختلف نگاه جدیدی به اقتصاد دارند و ما تلاش کردیم در اجلاس ترکیه ظرفیت های خراسان را معرفی کنیم و اسم خراسان در آن جا برده شد و من معتقدم اگر دولت و بخش خصوصی به دنبال اجرای این طرح باشند و اجرایی شود برای ۷ نسل این کشور و استان کافی است. باید از ظرفیت های گردشگری مشهد به نحو مطلوب استفاده شود.

برچسب ها : - - - - - - - - - - - -