چهارشنبه ۱ آبان ,۱۳۹۸
۰۵:۵۲

صادرات غیرنفتی و همچنان چالش های پیش رو

[۲۸ مهر, ۱۳۹۳]

اقتصاد آسیا همزمان با روز ملی صادرات در گفتگو با صادرکنندگان بررسی کرد: صادرات غیرنفتی و همچنان چالش های پیش رو

حسین کوه زاد

در برنامه های سوم، چهارم و پنجم، صادرات به عنوان یک عنصر مؤثر و کلیدی در توسعه اقتصادی کشور محسوب شده و برآمادگی زیرساخت های فرهنگی و اجتماعی برای به کارگیری استراتژی های صادراتی تأکید گردیده است. توسعه صادرات، ورود تمام قد به بازارهای جهانی و استمرار ماندگاری در آن حاصل نمی شود مگر با ایجاد یک راهبرد مشخص و پایدار صادراتی که به صورت قانون غیرقابل تغییر درآمده باشد در این صورت پای نهادن به عرصه تجارت و رقابت با دیگر کشورها و دستیابی به سهم بیشتری از بازارهای بین المللی مستلزم تحولات بنیادین در مدیریت نهادهای دولتی و بنگاه های اقتصادی است. در همین راستا و در آستانه روز ملی صادرات و برای بررسی گوشه ای از اوضاع صادرات کشور با توجه به آمارها و واقعیات موجود نظر تعدادی از کارشناسان و صادرکنندگان نمونه و برتر را جویا شدیم که با هم مرور می کنیم:

دولت پیمان های بین المللی را پذیرا شود
مهندس قنبری عضو هیأت امناء و رئیس کانون کارآفرینان برتر خراسان رضوی در پاسخ سوال ما پیرامون اقدامات دولت و بخش خصوصی برای خلق مزیت های صادراتی و ایجاد بازارهای صادراتی جدید گفت: دولت می بایستی تلاش های بیشتری برای توسعه و تعمیق روابط بین المللی بکار گیرد بویژه نقش مؤثرتری در ایجاد و گسترش پیمان های اقتصادی بین المللی و منطقه ای و پذیرش پیمان های موجود به عهده گیرد و قبل از این نیز تلاش های بیشتری برای تسهیل فرآیند صادرات به کار بندد و روند یک فعالیت صادراتی را با سرعتی بسیار بیشتر از گذشته تسهیل نماید. بخش خصوصی نیز باید با درک وسیع تری از نقش صادرات در توسعه و رشد بنگاه ها و نهایتا اقتصاد ملی کشور، گام های اساسی در ارتقاء کیفیت، بهره وری، مسئولیت های اجتماعی خود در قبال مصرف کنندگان و چارچوب هایی که به توسعه محصول در بازارهای صادراتی کمک می کند، بردارد. صادرکنندگان می بایستی با درک مسئولیت خطیر خود و با آگاهی لازم نقش میانجی قابل اعتماد نزد تولید کنندگان، خریداران و مصرف کنندگان بازارهای هدف را پیدا می کند و همه باید بدانند حیثیت و آبروی کشور و تولید ملی در گرو رفتار آنان است. تولید کنندگان نیز موظفند نقش اثرگذار این گروه از فعالین اقتصادی را مورد حمایت جدی قرار داده و آنان را برای توسعه و پایداری بازارهای هدف کمک نمایند.

حفظ بازارها مهمتر از خلق بازارهای صادراتی جدید

مهندس بابازاده رئیس هیأت مدیره اتحادیه صدور خدمات فنی و مهندسی خراسان رضوی با بیان این که برای ایجاد مزیت های صادراتی می بایستی ابتدا شرایط اولیه برای صادرات فراهم باشد تا پس از آن خلق مزیت های صادراتی انجام شود افزود: در حال حاضر کشور ما به لحاظ مشکلات سیاسی و تحریم های پیش رو شرایط لازم را برای خلق مزیت، نسبت به سایر کشورها را ندارد. لذا از دیدگاه من اگر ما دارای مزیت های صادراتی هم باشیم به لحاظ شرایط کنونی کشور این مزیت ها قابل بهره برداری نمی باشد. همچنین جدید در شرایطی که ما در بازارهائی که به زحمت بدست آورده بودیم با مشکل جدی و کاهش چشمگیر صادرات خدمات مواجه می باشیم و نتوانستیم بازارهای قبلی را حفظ کنیم لذا صحبت از ایجاد بازارهای جدید نیز اصولی نمی باشد.

حضور فعال در بازار همسایگان

مهندس علیرضا ناصری مدیر عالی گروه صنعتی ناصر و مدیر عامل صنایع کاشی نیلوفر نیز در این رابطه گفت: در شرایط سیاسی و اقتصادی فعلی، حضور فعال در بازارهای کشورهای دیگر بالاخص همسایگان از اهمیت فوق العاده ای برخوردار می باشد. بخش دولتی می تواند با برگزاری نمایشگاه ها و مطالعه بازارها و پیدا نمودن مزایای نسبی تولیدات ایرانی و ارائه راهکارها و راهنمایی تولیدکنندگان و بعهده گرفتن قسمتی از هزینه های متعلقه بالاخص در شروع ورود بازاریابی نقش موثری را در باز کردن بازارهای هدف برای محصولات ایرانی ایفا نماید. تشکل های بخش خصوصی نیز چنانچه ملی فکر کنند می توانند ضمن تعامل سازنده با مسئولین دولتی نقش بارزی در این مسیر داشته باشند.

مقررات یک شبه همچنان چالش صادر کننده
محمدحسین خزاعی مدیر عامل شرکت گوهر زعفران نیز افزود: بخش خصوصی و دولت مشترکا باید اقداماتی نظیر بازاریابی، شرکت در نمایشگاه های بین المللی معتبر دنیا، تبلیغات در بازارهای هدف و بالا بردن و ارتقای کیفی محصولات صادراتی را انجام دهند و همچنین دولت محترم موانع و مشکلات پیش روی صادرات، تشکل های صادراتی و صادرکنندگان از جمله قوانین و مقررات آنی و یک شبه،چالش های موجود صادرکنندگان با گمرک و سلیقه ای عمل کردن به قوانین که متاسفانه برخلاف وعده وعیدهای دولت می باشد را مرتفع ساخته و حتی المقدور در برگزاری و شرکت در نمایشگاه به شرکت های خصوصی کمک کند تا بدین وسیله ضمن حفظ بازارهای موجود، ظرفیت های جدید صادراتی نیز برای کشور به وجود آید.

لزوم حمایت دولت از تولیدکنندگان و صادر کنندگان
مهندس سیدرضا حسینی مقدم، مدیر عامل شرکت صنایع جهان الکتریک نیز با بیان اینکه حمایت دولت از تولیدکنندگان و صادرکنندگان و تشویق آنها بهترین دلگرمی برای تولید و صادرات خواهد بود. مهمترین اقدامات دولت برای حمایت از صادرات را چنین بیان کرد:
– برگزاری نمایشگاه های خارجی مخصوص کالاهای ایرانی در کشورهایی که بیشتر امکان صادرات کالاهای ایرانی وجود دارد و پرداخت بخش مهمی از هزینه نمایشگاه به صورت یارانه دولتی
– اختصاص پاداش به صادرکنندگان که در بخش های مختلف، متفاوت باشد و باعث تشویق صادرکنندگان در بخش های ضعیف تر گردد.
– اختصاص وام های بدون بهره به صادرکنندگان معادل با حجم کالای صادراتی آنها جهت حمایت از تولید و صادرات
– معافیت های مالیاتی کامل برای صادرکنندگان
– حمایت از حقوق صادرکنندگان توسط سفارت های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور و پیگیری جدی مطالبات آنها در صورت بروز مشکل
– در صورتی که برای صادرکنندگان از خارج از کشور حواله ارزی انجام می شود در داخل اینارزحاصل از صادرات را نقدا به دلار به آنها پرداخت شود نه اینکه به نرخ مرجع به صورت ریالی.
– متأسفانه برخی کالاهای بی کیفیت ایرانی باعث از بین رفتن اعتماد مشتریان خارجی نسبت به کالاهای ایرانی شده است که دولت بایستی کالاهای با استانداردهای بین المللی و ملی و با کیفیت بالا را اجازه صادرات دهد.
– اعتبار بخشیدن به نمایشگاه های اختصاصی جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور با حضور مسئولین دولتی و افزایش این گونه نمایشگاه ها بخصوص در کشورهای همسایه و کشورهای آفریقایی و تشویق تولید کنندگان و صادرکنندگان به حضور در نمایشگاه ها و اختصاص تسهیلات نمایشگاهی

انعقاد موافقتنامه های دو جانبه
مهندس رسول مرتضوی مدیر بخش صادرات شرکت سیمان شرق نیز به خبرنگار ما گفت: شناسایی بازارهای صادراتی براساس مزیت های نسبی و رقابتی موجود، امضای موافقت نامه های تجاری بابت تسهیل روند تجارت بین دو کشور، برگزاری نمایشگاه و اعزام هیأت های تجاری و رفع موانع دیپلماتیک و تجاری، تسهیل روادید تجاری از طرف بخش دولتی کمک شایانی به حفظ و توسعه بازارهای صادراتی می نماید.
پس بهبود صادرات و ایجاد بازارهای صادراتی جدید با حذف قوانین بازدارنده و تسهیل شرایط حمل و نقل و شرایط نقل و انتقال وجوه ارزی محقق می گردد.

استفاده مناسب از ظرفیت بخش خصوصی

علی اصغر نوعی خبازان مدیر عامل شرکت پسته نوعی خبازان و شرکاء نیز با بیان اینکه اقتصاد مقاومتی شاکله اصلی ما در بخش صادرات می باشد افزود: برای شکوفایی بیشتر صادرات باید از ظرفیت بخش خصوصی به خوبی بهره گرفت و دولت فقط به نقش حاکمیتی و سیاستگذاری بپردازد و تنها به صدور بخشنامه بسنده نکنند و پیگیر آن ها تا تحقق یافتن آن باشند.

تورم و بالا بودن قیمت تمام شده مانع توسعه و حفظ بازارهای صادراتی
سید مهدی هاشمی رئیس کمیسیون فرش و صنایع دستی اتاق مشهد و عضو هیات مدیره شرکت فرش آستان قدس رضوی نیز پیرامون راهکاری توسعه صادرات فرش و ایجاد بازارهای صادراتی جدید برای آن گفت: در بخش توسعه صادرات، تورم و بالا بردن قیمت تمام شده در توسعه و حفظ بازارهای صادراتی موثر بوده و کشورهای رقیب با قیمت های به مراتب پائین تر کالا به بازارهای جهانی عرضه می کنند و بدین ترتیب بازارهای جهانی را به انحصار خود درآورده اند.
بنابراین دولت می بایست با صرف هزینه و تبلیغات گسترده، پرداخت جوایز صادراتی که از سال ۸۹ تاکنون پرداخت نگردیده و برگزاری نمایشگاه های خارجی و داخلی، پرداخت بخشی از هزینه های غرفه داران را پرداخت نماید و باعث ایجاد انگیزه شود.

رابطه ضعیف بین سفارت ها و صادرکنندگان
رئیس کانون کارآفرینان برتر خراسان رضوی در رابطه با حمایت های دولت در زمینه های مختلف از بخش صادرات گفت: میزان حمایت ها اصلا رضایت بخش نیست، البته اصلاحاتی در این مسیر صورت گرفته است ولی کافی به نظر نمی رسد، تعدد مراحل صادرات در دستگاه های اجرایی ذی ربط بویژه گمرک با اهمیت صادرات برای اقتصاد ملی همخوانی ندارد. کلیت امور صادرات سخت تر و پیچیده تر از آنچه باید باشد، صورت می گیرد، روابط سازمانی و ساختاری مناسبی بین صادرکننده و سفارت خانه ها بویژه رایزنان بازرگانی و تشکل های ذیربط وجود ندارد و کمتر شاهد برگزاری نشست های تخصصی صادرکنندگان و رایزنان بازرگانی و اتاق های مشترک هستیم و اگر اقداماتی هم صورت گیرد هماهنگ و منسجم نیست. اتاق های بازرگانی می بایستی توجه و حمایت از صادرات را در سرلوحه کار خود قرار داده و با اقتدار بیشتری امر صادرات را بیش از پیش تسهیل نمایند.

راه کارها چیست، این پرسشی است که در بخش دوم صادرکنندگان کالا و خدمات مفصل تر به آن پاسخ می دهند.

بازنگری در مصوبه حمایت دولت از صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی
مهندس بابازاده رئیس هیأت مدیره اتحادیه صدور خدمات فنی و مهندسی خراسان رضوی نیز گفت:
در زمینه حمایت های دولت از بخش صادرات خدمات ابتدا توجه داشته باشید که دولت در اوایل سال ۸۹ به منظور ساماندهی و سپس توسعه صادرات خدمات، مصوبه حمایت دولت از صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی را تصویب نموده و متعاقب آن مشوق های صادراتی را مصوب نمود، حال با گذشت پنج سال از این مصوبه با توجه به شرایط کنونی نیاز به بازنگری و اصلاح اساسی دارد تا آنجایی که مطلع می باشم نزدیک به یک سال است که کارگروه ماده ۱۹ در حال بررسی آن می باشد و به نظر می رسد به لحاظ مشکلات عدیده در سطوح مختلف، اصلاح آیین نامه با مشکل جدی مواجه شده است. از طرفی دیگر حذف مشوق های صادراتی در چند سال گذشته خود مزید بر علت شده است، لذا اصلاح قانون و یا رفتارهای بخش های ذکر شده همه می تواند در اصلاح آیین نامه حمایت دولت از صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی دیده شود.

مشورت با تشکل های صنفی و اتحادیه ها
مهندس علیرضا ناصری با بیان اینکه خوشبختانه رویکرد دولت تدبیر و امید به رفع موانع، ایجاد امیدواری نموده است افزود: لازم است دولت ضمن مشورت بیشتر با تشکل های صنفی و کارشناسی نقاط ضعف و عوامل ایجاد کننده موانع را شناسایی و مرتفع گرداند، بخصوص با مطالعه وضعیت کشورهای موفق و عوامل موفقیت آنان، الگوهای بهتری را برای توسعه صادرات ارائه کند.

رایزنان بازرگانی باید فعال تر عمل کنند
علی اصغر نوعی خبازان نیز با بیان اینکه دولت تدبیر و امید مقداری از قوانین مزاحم را حذف و به صادرکنندگان کمک نموده است تأکید کرد البته در مورد رایزنان بازرگانی با توجه به نقشی که در ارتباط صادرکننده با بازارهای هدف صادراتی دارند دولت باید فعال تر عمل نماید، چون آنان باید در رابطه نیازهای کشورهای حوزه فعالیت خود همکاری و اطلاع رسانی بیشتری با اتحادیه ها و تشکل های صادراتی داشته باشند.

با وجود رفع برخی ترحیم ها، فضای صادراتی همچنان سنگین است
مهندس قنبری نیز با بیان اینکه آمار و مشاهدات عینی نشان می دهد با کاهش تحریم ها و تعامل بیشتر دولت با سایر کشورها، تولید کنندگان و صادرکنندگان در بازارهای هدف صادراتی، احساس فشار کمتری می کنند افزود: به موازات پیشرفت هایی که در تعامل ارتباطات با سایر کشورها صورت می گیرد، امیدواری بیشتری ایجاد می شود ولی همچنان فضای فعالیت های صادراتی سنگین است و رفع این سنگینی، مستلزم ایجاد روابط قوی تر و صمیمانه تر اقتصادی با سایر کشورها می باشد.

تا رفع کامل تحریم ها منتظر توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی نباشید
مهندس بابازاده در رابطه با تاثیر رفع تحریم ها تاکنون گفت: تا رفع کامل تحریم های نوبت سوم ( تحریم های اتحادیه اروپا ) وایجاد فضای مساعد بین المللی و خروج از اقتصاد فعلی منتظر توسعه صادرات خدمات و بخصوص فنی و مهندسی نباشید.

ادامه ی دیپلماسی فعال
مدیر عامل صنایع کاشی نیلوفر نیز درباره اثرات رفع تحریم ها گفت: همانطور که در گذشته به دلیل جاذبه های بازار ایران برخی از تولیدکنندگان و مشتریان خارجی با دور زدن تحریم با ما همکاری می نمودند ولی گشایش های انجام شده در رفع برخی از تحریم ها، آثار مثبت خود را در پائین آمدن و ثبات قیمت ها ( بخصوص ثبات نرخ ارز) در زمینه مواد اولیه، ماشین آلات و قطعات به خوبی نشان داده است و تأکید ما ادامه این روند و حمایت تمام از تکمیل دیپلماسی فعال دولت است.

تاکنون بهبودی در پرداخت مبتنی برLC صورت نگرفته است
مدیر بخش صادرات شرکت سیمان شرق نیز در همین ارتباط گفت: اعتبارات اسنادی از جمله متداول ترین شرایط پرداخت بین المللی می باشد و اکثر مشتریان صادراتی نیز تقاضای پرداخت مبتنی بر شرایط LC را دارند که متاسفانه تاکنون بهبودی در این امر صورت نپذیرفته است.

دولت به تشکل های صادراتی تفویض اختیار کند
رئیس کانون کارآفرینان برتر خراسان رضوی در پاسخ سوال ما پیرامون نقش تشکل ها و کنسرسیوم های صادراتی در افزایش قدرت رقابت ما در بازارهای صادراتی گفت: دولت به موازات ایجاد روابط اقتصادی گسترده تر با کشورهای جهان باید با تفویض اختیارات به تشکل های صادراتی امکان حضور گسترده تر بخش خصوصی را در تصمیم گیری های مربوط به امر صادرات را فراهم کند و همچنین پیچیدگی ها و ظرافت هایی که در بخش صادرات وجود دارند ایجاب می کند تشکل های بخش خصوصی و کنسرسیوم های قوی صادراتی به جای دولت تصمیم گیری کنند و دولت صرفا نظارت کننده باشد و صادرکنندگان نیز می بایستی با تعهد اخلاقی و حرفه ای و توجه به این نکته که آثار عملکرد این گروه با حیثیت و آبروی کشور رابطه تنگاتنگی دارد، برای پایبندی بیشتر به تعهدات اخلاقی و حرفه ای خود سوگندی شبیه ( سوگند بقراط ) یاد کنند و اجازه ندهند عده ای سودجو اتفاقات ناخوشایند دو دهه گذشته آسیای میانه را تکرار کنند.

بخش خصوصی کارگروهی را تمرین کند
رئیس هیأت مدیره انجمن صدور خدمات فنی و مهندسی خراسان رضوی نیز در این رابطه تأکید کرد: یکی از راه های خوب مؤثر برای حضور در بازارهای خارجی پس از بهبود شرایط ذکر شده ایجاد کنسرسیوم های تخصصی و تجمیع منابع مالی و نیروی انسانی کارآمد می باشد.
مدیر عالی گروه صنعتی ناصری نیز با بیان این که متاسفانه توفیق کم ایرانی ها در انجام کارهای گروهی، خوشبینی را نسبت به تشکل ها و کنسرسیوم ها کم رنگ می کند، افزود: اما بطور یقین برخی امور باید با توان بالا و گسترده و همه جانبه برنامه ریزی و اجرا گردد و در صورت محدود عمل کردن و کارهای انفرادی ضعیف، شانس موفقیت را به شدت پائین می آید، لذا وجود تشکل های قوی اجتناب ناپذیر می باشد ولی برای اخذ نتیجه بهتر باید این تشکل ها کاملا حساب شده، سنجیده و قانونمند و با به کارگیری عناصر خلاق و مدیران توانمند بوجود آیند و کارگروهی را مرتباً تمرین کند.

جلوگیری از رقابت های ناسالم با ایجاد کنسرسیوم های صادراتی
مدیر عامل شرکت گوهر زعفران نیز با بیان این که ایجاد تشکل ها و کنسرسیوم های بخش خصوصی که واقعاً به دنبال حل مشکلات صادرکنندگان و ایجاد بازارهای جدید صادراتی باشند و منافع و حل مشکلات جمع را بر منافع شخصی ترجیح دهند، بسیار مفید و مشکل گشا است، افزود: تشکیل کنسرسیوم های صادراتی و حمایت دولت نقش موثری در حمایت از صادرات و جلوگیری از دامپینگ قیمت ها و ایجاد شرایط رقابت ناسالم خواهد داشت.

عزم ملی دولت و بخش خصوصی
مهندس ناصری مدیر عامل صنایع کاشی نیلوفر با بیان اینکه متاسفانه ما به حمل و نقل ریلی دسترسی نداریم و اکثر بازارهای هدف صادراتی ما نیز فاقد اتصال به راه آهن می باشد که همین امر، هزینه بسیار سنگین حمل و نقل و کمبود کامیون های ترانزیتی را بر ما تحمیل می کند، افزود: البته نوسان نرخارز( که خوشبختانه مدتی است با فراز و نشیب کمتری روبرو بوده است)، مشکلات سیاسی و امنیتی چند ماه اخیر در کشورهای افغانستان و عراق که از عمده ترین بازارهای محصولات ایرانی می باشند ضربات موثری را به تولید کنندگان و صادرکنندگان وارد نموده است که باید با عزم ملی، دولت و بخش خصوصی در بازاریابی و گسترش حوزه صادرات از ضربات این نوسانات در آینده کاست و با کاهش هزینه های مالی و سیاسی تعادل بیشتری را ایجاد نمود.

تجدید نظر در صدور کارت بازرگانی
مدیر عامل شرکت پسته نوعی خبازان با بیان اینکه حفظ و دوام بازارهای صادراتی به عملکرد صادرکنندگان و دولتی ها بستگی دارد افزود: صادرکنندگان باید مشتری مداری کنند و مسئولین با صدور قوانین بدون کارشناسی صادرکننده را گرفتار خود تحریمی ننمایند و با ارائه تسهیلات مالی ارزان قیمت به بخش صادرات و اعطای مشوق های صادراتی امکان رقابت بیشتر را برای صادرکنندگان ایجاد نمایند و از سویی در خصوص زمان اعتبار کارت بازرگانی باید تجدید نظر شود تا صادر کننده هر ساله مدتی را صرف امور اداری برای تمدید کارت خود نشود.

دلالان بدون مشکل، صادرکنندگان در زیر ذره بین
خزاعی مدیر عامل شرکت گوهر زعفران نیز افزود: بحث برگشتارزحاصل از صادرات و همچنین رقابت تنگاتنگ و بعضا ناسالم از طرف برخی از رقبا ( چه داخلی و چه خارجی ) از مهم ترین مشکلات در بازارهای هدف صادراتی می باشد و همچنین قوانین دست و پا گیر و غیرکارشناسی کشور از جمله سازمان دارایی و تامین اجتماعی که متاسفانه به شرکت های صادراتی همیشه به شکل متهم نگاه کرده و نه تنها ارزشی برای صادرکننده قایل نیستند که دنبال درآوردن سرنخ هایی برای به چالش کشیدن شرکت صادراتی می باشند و به استناد مقرراتی که خود اذعان به نادرستی آن دارند سعی در جریمه و اخلال در کار شرکت ها را دارند. شرکت های صادراتی می بینند تفاوت فاحشی بین صادرکننده و دلال در کشور وجود دارد که متاسفانه دلالان خیلی راحت بدون داشتن شرکت، کارت بازرگانی، لیست بیمه، دارایی و … بدون هیچ مشکل و دردسری سودهای هنگفت می برند و در مقابل شرکت هایی که شفاف کار می کنند در معرض بازدیدهای دارایی، بیمه، استاندارد و … بوده که متاسفانه به علت هزینه های بالا در قیمت تمام شده صادراتی قدرت رقابت با دلالان را کم کم از دست می دهند و باید گفت دلالان بدون مشکل کار می کنند، اما صادر کنندگان در زیر ذره بین قرار گرفته اند.

گرانی و کمبود ناوگان حمل ریلی و جاده ای در صادرات
مهندس مرتضوی، مدیر صادرات شرکت سیمان شرق نیز مهمترین چالش های فراروی صادرات شرکت را کمبود ناوگان حمل ریلی و جاده ای و بالا بودن بهای خدمات حمل و نقل وضع تعرفه رودپاس (۱۲۰ یورو بابت ورود کامیون های افغانی توسط سازمان حمل و نقل پایانه ها) که اخیراً در استان سیستان و بلوچستان حذف گردیده و در استان خراسان کماکان اخذ می گردد، دانست و افزود: شرایط تحریم و مشکل نقل و انتقالات وجوه ارزی این مشکلات را مضاعف ساخته است، بنابراین بهبود صادرات با توجه دولت و نهادهای ذی ربط در رفع موانع موجود میسر می گردد. لذا اجرای قوانین حمایتی یکسان، کاهش هزینه های صادرات، کاهش هزینه های بندری- مرزی که نسبت به سنوات گذشته بیش از ۱۰۰% افزایش یافته است پیشنهاد می گردد.

برچسب ها : - - - - - -